Tep da castègni

[Luisa]

Tep da castègni

I tep ae cambiac’,
ma an di nos regorc’ li stagiuu li riciama li söi tradizüu.
Tep da üga e da póm par quii dal pià , ma da patati e castagni,
par nó da la montagna, (an abriga), a’ sa l’e restat póch pü d’an regórd.
Pür li castègni grand impurtansa li gaua an dal nos ambiènt!
E l’era miga an bé da tüc, tignit cünt che, da li ses cuntradi d’Abriga,
sól quèla la Liscet la g’à i arbui, ma da rif u da raf,
li castègni, an da stu tep, li giraua an tüti li ca’.
Quii da Liscet i dumentegaua miga, dal paes, l’ótra get.
An sachèt da scia, ina scusalada da là,
par sdebitas d’an piasé, da piach u da pales, ià faua girà.
Ramali sü an da li sel-ui natüralmènt l’era sol di proprietari.
A part par li stradi e sinter püblich,
grazie a quii ram ch’i scunfinaua dai termagn.
D’ótra alternativa, da piach ris-cià da rigirà la montagna e cercali sül teritori di uilasch
e fa li urègi da sord quandu i üsaua apurtafai , a resu’ u a tórt - ladrun d’abriga -
Ma an pratica i tuleraua, sia parché li sèlui era luntà da lör, ma a’ tignit cünt da la necessità dal mumènt.
Ma dopu i Sanc’ e Morc’ l’era permès – spigulà - da par tüt, sperando da truàn amó, prima ch’al uignis a gelà.
Li castagni, an quii tep l’era miga al dulscì dan cö!
Cun ina s-cüdèla da minestra, li cumpletaua la scena.
Li primi l’era li fürüde (coci an da l’acqua cun al güs),
ma i piü classich, ca creaua atmosfera, l’era i bras-cher;
par la uiua fiama dal figulà e par quèl s-ciupetà da tat an tat. Par i tzetasc’, cun al sudisfà la fam, l’era la gara ch’i faua a cüntà quati da pü ga riuaua a mundan,
e magari uansan ina braca da mèt an sacocia e purtali a scöla a la dumà.
‘Ntat quii da Liscet, che da castagni i n’aua ramat sü a sach,
i-a meteua sü an da la gra dal baitì, e ilò a la fiama e füm da figulà, li secaua e a quèl puntu, an da l’anveran ià bateua.
Liberadi dal güs al restaua li – castagni sèchi –
e quili ch’as pelaua miga era ciamadi – belagoti - .
Buni e preziosi an da li ca’ li üni e li ótri.
Coci, li bianchi, cun patati peladi, l’era an past delizios:
par al dulsci e culör durat c’al ciapaua quèl piat,
a’ se fac’ da ingredienc’ da “pör diau”.
Da regurdà l’ingegnosa manera da purtà a ca’ li castagni ramadi sü:
miga cun gerlu u cauagna, ma l’era abot an sachèt da caneuàz e an toch da corda:
ina castègna par cantu’, la corda ligada an d’ina certa manera, da creà li stropi, e ligat scià an söm, l’era comud, sènsa d’ötar sfrónzui, sü li spali, da purtà.
Luisa Moraschinelli