Memoria storica- li fommni da la mè generazuu

[Luisa]

8 marzo - Li fommni da la mè generazùù

An pensier an più par la fómmni al uà sèmpar bé,
ma a ripensach, li fommni dal mè paes (Aprica) (an da la mé esperienza)
a’ sa li uieua cuma li pudea, par mancansa da mèzzi,
li gaua niént da meno di só e nos om.

An da li ca’ am i-à regorda – regini -.
A part quach casu singul,
al guérnu da la cà i ga l’aua lór.
Forsi a’ par al fatu che tanc’ om er ià par grand tep da l’an,
ma a’ par quii an cà, sèmpar dacordi, li staua a pari cun lór.

La tradizü la gaua an certu ordin;
a partì da l’amada, da la nóna a la mama.
Par li nóni l’era al rispet, par li mami l’ubidiènsa.
Generalmént ca ramaua scià i franch l’era l’om,
ma ca li gestiua l’era la fómmna.

Certu sènsa grand impégn da contabilità,
tignit cünt ca era propi poch, i franch ca giraua ;
i pü i finia sü al libar da la spesa,
e fin a la fi da la guera, mai era stac’ abot da eliminal.

La fómmna l’era a’ l’angel custode da la famiglia.
L’era lé ca cüraua, miga apena l’andamènt da la cà e di tzetasci,
ma a l’om , al cercaua e al truaua an le cunfort,
an da li malatii, an da li dificultà da uita, a’ s’al la daua miga a uedé..

A li mateli, tè a ,di limit dal mumén,
Li staua miga an dre rispetu a i matei.
li truaua sèmpar al modu sta al pas e fas nutà;
cun ina pecienadüra originala, cuna an scusalì nóf
u cuna n panét da la crapa a fior sgargianc’.

Bé al uegni an pensier particolar par li nosi fómmni,
ma an fatu a emancipazüu rispet a i om,
al gh’e propri niént da dì,
par quat al riguarda la nosa tradizóüu.

©Luisa Moraschinelli /Aprica, 8 marzo 2009