![]() |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
| Al nos dialét Le poesie in dialetto Valtellinese |
|
|
Strumenti Discussione | Modalità Visualizzazione |
|
|
#1 |
|
Utente
Data Registrazione: 27-02-05
Messaggi: 288
|
“al nos dialet”
IDEVV la memoria storica An dal lèsc’ al giurnal da ca’, an da sti dì, al m’à culpit ina ualütazüu. L’e miga la prima ólta ca la sènti, ma, ha stu puntu la ma fac’ fa’ ina sfilsa da ragiunamènc’. La cunstatazüu l’era che: “ogni anziano che muore è come una biblioteca che brucia”. Al sarà parché seri apena turnada da l’assemblea da l’IDEVV u al sarà parché da ina desena d’agn so ‘mpegnada, an dal mè piscian ambient, an prima persona, an dal prugram da memoria storica, al m’è uignit spunataneo pernsà che cun l’IDEVV, perlumenu an di nos paes, al succederà piü che la memoria storica la möri cun la get ca uà , ma la sarà sal-uada. Difati fin a póch agn fa, la memoria storica , mort i uèc’ l’era persa. Anzi an sa sasca di’, fin ai nos dì. S’an pensa che nò da la generazüu pasada m’amparaua tanti robi dai discors di non uèc’, an da li stali, an da li stüui, a l’ombra d’ina pianta al frès-ch u an ina, pósa fo an di cap u sül bós-ch. M’amparaua cuma laurà la campagna, cuma guernà al bes-ciam, al muimènt da li stagiuu ecc… m’amparaua la topomastica dal nos paes. An cugnuseua al nom di attrezzi, di mister, ma ai nos d’i, a’ cun i anziani uif, chi ch’ai ‘s-cólta?. Amès ch’i gh’es a la óia da parlan, i tzetasc’ è trop luntà e i gh’à gna al tep da scultai. A stu puntu a’ l’autor da l’articul an questü, al gh’à resu’ da di che - ogni uèc’ ca mör l’e cuma ina biblioteca ca brüsa -. Ma ecu, riuàt l’IDEVV a sal-uà la situazüu. L’e miga ca l’abi ciapàt le memoria di nos uéc’ e ‘nversada an da ina ipotetica biblioteca u mésa an scatola, ma quasi. Infatti an dal so prugram al ghe che an tüc’ i 64 (?) Cumü da la nosa Provincia (e an se miga i ünich), an da sti ültim agn ae dre a tirà sü e ‘nmagazzinà, al pü pusibil quel ca cuncern la so storia. Al material, sü par gió, al s’ansumea cun la variante dal dialét ch’al diferenzia d’an paes a l’ótar. Da sal-uà: al dialèt cun al vucabulari, i toponimi, üsansi, i mister di nos uéc’, pruèrbii, modi da di’, scutüm da li famigli, nom di attrezzi da la campagna, poesie an dal so dialèt ecc… Materia c’à impegnat e impegna tanta get dal propi paes e al material al ué amo’ dai uéc’- An pudres di che i uèc’ da sti nos paes (e fra quis-c’ ma mèti a’ mi sia par l’età sia parchè da ina desena d’agn so ‘npegnada a s-üdà la mé biblituca mental an d’an CD, grazie a i mézi moderni.). An da stu casu an pudares di’ che i non uèc’, a’ se i pü da l’ór i-à fac’ poch pü da la quinta elementare, i sa trua sü la “cattedra” a trasmèt la memoria storica, ültim a da ina testimonianza diréta . Certu i i uèc’ i furnis la materia prima, ma l’IDEVV l’e facia da tanta get ‘npegnada an da stu program ca l’e i ricercator c’anteruga i uèc’ u che i furnis li propri esperiensi. An segónd tep, al material al ué lauràt da get sperta fin a finì sü almenu du’ librar par ogni paes, ca l’e: quèl di toponimi e al diziurari ch’a immagazzina al rest. A stu puntu l’e ciar che l’idevv l’e miga sól ina assuciazüu da paes, ma an Istituto cun get da cultüra guidac’ dal presidènt, prof. don Remo Bracchi e dal vice dott. Gabriele Antonioli cun al Comitato fac’ da prufesór dal ram, cun la Sede an dal Museo da Madona da Tirà, diret da Bruno Capponi. An prugram da memoria storica che, oltre tüt l’impegna i rispetif Cumü, miga sól par eventuali sponsorizzazüu, ma par uèch an dal so patrimonio quéla biblioteca da memoria storica che prima, cun la mort di nos uéc’, la uaua persa. E an da stu argumént, a’ se rischi da uès taciada da interes persunal, regordi che i libar ca parla dal so paes i duares uès cunseruac’ an da li söi cà. Miga da dai ià, gne ‘mprestai, se mai cunsigliai. Par solit l’e miga rumanzec’, ma testimonianza dal nos pasàt da tramandà a quii ca ué dré. Cuma al sares interesant se an nos antenat al m’ares lagat an libar, magari s-cric’ an dialèt u a quach maneri, ma da cèn, dusén u tresént agn fa? Tep ulac’ ià sènsa lagà al sègn. Cunseruóm almenu quèl ch’an se amó an tep da ramà a i nos di’.. Luisa Moraschinelli /Aprica maggio 2009 *(IDEVV=Istituto dialettologia, e etnologia, valellina e valchiavenna) pubblicato su l’AlterNativa di maggio 2009 ![]() |
|
|
|
| Strumenti Discussione | |
| Modalità Visualizzazione | |
|
|