memoria storica, al dialèt-carta d'identità

[Luisa]

Memoria storica
Al dialèt - carta d’identità

Da la fi da la segónda guèra,
an di nos paes, senza obbligh,
an da li famigli, i s’e mès,
a discor cun i tzetasc’, an italià.

Quèl che prima as üsaua
sól cun la maèstra, a scóla,
cun al preuat, li suori e i scióri,
tüt an bot, al parlà l’italià, l’e stac’ general.

Nigüni scöli par mantigni al dialèt,
a’ se da sti tep, tat l’è aprezzat e ualurizzàt.
E, a’ se an ca’, par da piü, as parla l’italià,
tüc’ quii dal paes, a’ si fa miga parè,
al so dialèt, i la sa’.

Al par ch’al nasi cun lór;
ch’il-l’a respiri cun l’aria,
e l’e quèl incunfundibil da cà,
tat, ch’an pö paragunal a ina carta,
persunal, d’identità.

Infati se ün al riflèt apena, apena,
al sa rènd cünt che, da la parlada,
pronuncia cumpresa, l’e an gradu
da identificà se quèla persona, l’e da uila,
da grós, da l’abriga, da córtan u da Tirà.

Inütil al sares ulé eliminà al dialèt.
Al gh’é e al rèsta, cuma al bósch,
che sènsa cultiual al crès riguglios,
e, al ual la pena mantignil,
se, cuma sintit dì:

“L’italiano è la lingua delle cose;
il dialètto quella del cuore”.
Luisa Moraschinelli
Pubblicata sul primo N. di ” Alter Nativa”