Al uèl, par nö, l'e miga ina nuità

[Luisa]

AL UĖL, par nó, L’Ė MIGA INA NUITÀ (velo si o velo no?)

Ün di argumènc’ dal dì – al uèl -
al ma fa’ pensà ca l’e pu miga ina grand nuità,
gna a li nosi latitüdini.
Fin a i agn quaranta-cinquanta, an Gesa,
al gh’era l’obbligh da purtal.
An ogni modu, neua ‘ndà cun la crapa querciada.
Certu al gh’aua nièn a che uedè cun la tradizü musulmana,
che tat la fa’ discüt an di nos paes.
Fo da dis-chüsuu al burka che an ogni modu,
e an ogni paes al müs, bèl u brüt, bianch u negar, al uà mustràt,
an dal nos casu, al uèl an gesa al gh’aua sól al scopu da rispèt par l'ambiènt cunsacrat.
Tanti l’era li maneri üsadi, ma l’era sól an sègn e niènt da pü.
D’anveran an regörda quili bèli sciarpi da lana da li nosi mami,
ca li gaua a’ al compit da tigni cólt. Sciarpi ca riuaua fi ai pé e ià giraua sü al col.
Cunfurteuli a’ par i tzetasc’ ch’i piegaua tè li mà a sculdas.
Li nòni, par solit, li purtaua, al panèt ligat fo sü an dal có.
Generalmènt da lana e a fiör e , a la 'ndumènaga,
‘ntunàt cun al scialèt e al scusal da mèz.
Li matèli li sa sbizzariua a segond da li pusibilità e estru:
classich al uél ca riuaua a metà uita; generalmènt negar,
e an di ültim agn, ridot a an triangul che apena al querciau la crapa.
Cun fantasia, sènsa limit, l’era al panèt da la crapa, ligàt gió: da seda, da cutù, da lana u autartich da pôch sólc’ e dai culör i pü disparac’.
Difèrènt la regula par i om che an Gesa, ne ier, gne an cö ,
colt, u frèc ch’al sia, nu al ghe cuncès da purtà capél u d’ótar sül có.
Interesant l’e pensà che da nó, an stà questüu, nigü i gh’à büt da che di’.
Sènsa ina parola da pruibizüu, pür al uèl l’e sparit e cun lü a’ l’obligh an vóga.
Pudaresal miga suced la stèsa roba par li musulmani? Se nigü i ga fas casu?
Luisa Moraschinelli/Lugano, 29.9.2010