Momoria storica abriga 40
LI MUNTAGNI E LA SO GET
Par mi li muntagli dal mè paes
(da l’esperiènsa d’ina uita)
Li uif, a segónd di tép
an strec´ raportu
cun la sò get.
Ai nos dì, la Magnólta, al Palabiu,
Piangembru, Sóm, Baradèl,
li muntagli ca fa curóna a l’Abriga,
ae quasi esclusivamènt par al turismu,
d’estat e d’anveran, par al sól piasé,
sia da quii dal post, che di furester.
Ma an di agn magar (che nó mà uisüt)
sti nosi muntagni li daua ina buna mà’
a la so get, imèrs an da la miseria, par tirà a campà:
da la pastüra par li uachi a mùt
ca li daua lac´.furmai e büter,
ai ghislù, scirisì e mani, ch’i ramaua sü,
da mandà an Svizzera a fa marmeladi;
ai fónch e manini, prezios cumpanadach,
fac´ scià cun la pulènta da tüc´ i dì.
Che di` da la preziosa lègna, ünich cumbustibil
par pià al fóch da fa disnà, scena e sculdas?
Ogni muntagna la daua a la sò manera,
cuma quèla dal Piangebru che, cun la so turbiera,
par tati stagiüu, cumpres al tep da la guera 40-45,
là dac´a la sò get la pusibilità da laurà
e ogni quindas dì, la paga, purtà a cà.
Inconsciamènt l’era an dach e ciapà;
al bósch al daua quèl ch’al pudeua,
e la sò get, sènsa sauel, la ricambiaua,
cun al tignì nèt, sia cun la pastüra,
che par la lègna e patüsc´ ch’i ramaua scià,
dandu al bósch la pusibilità da respirà.
L’era a` la manera da tignì uerc´ i sintier,
batüc´ da chi ca uaua auanti e an-dré par i sö mister.
Quèl ch’al manca an cö, an ghe ch’al bósch,
al sofuca sóta budó, lègna sèca,
erbasci e bródach lagat dai furester,
ch’i manca da quèl rispèt che, a`la montagna, l’ares da uèch.
©Luisa Moraschinelli (in dialetto d’Aprica)
(inserita nel libro edito dal CAI (SO)”Melodia montana (2° concorso)
|