Visualizza Messaggio Singolo
Vecchio 31-08-06, 15:27   #1
Luisa
Utente
 
L'avatar di Luisa
 
Data Registrazione: 27-02-05
Messaggi: 288
Predefinito

Memoria storica abriga 40

settembre

Commento
Rituffandoci, come da consuetudine in questo ritorno alla vita d’Aprica degli anni quaranta, a settembre l’estate è ormai da scordare. I turisti se ne erano andati, che è quello che succede ancora ai nostri giorni, ma la differenza sta nel fatto che allora la gente del paese non si metteva sulla porta a prendere l’ultimo sole prima di accendere i riscaldamenti, ma era indaffarata nei lavori della campagna per raccogliere i frutti e lavorare quanto già immagazzinato, come segale, orzo, grano saraceno , patate ecc…. Era anche il tempo di falciare l’ultimo residuo d’erba e di riportare le bestie nei maggenghi più vicini. Quindi c’era grande animazione, quasi una corsa a immagazzinare il più possibile, legna compresa, prima che il gelo prima e la neve poi giungesse a paralizzare la terra e a far rintanare la gente nelle case attorno al focolare prima e nelle stalle poi.

setèmbar

An setèmbar, par solit,
pasàt li ültimi giurnadi grisi da óst,
al tep al sa mèt amó bèl.
Tüt atóran al diuènta quiet, quiet
e l’abriga la rèsta da-par-le,
cun la so get.

Quii da sampieru, da tè dal pià,
quii da l’albergu i sa perd,
rintagnac´ an da li söi öidi ca’,
ma i tzetasc´´i sa trua tüc´ ansèma,
an da la scöla gió an abriga,
ch’i ciama – Palazz – tat l’e granda e bèla.

L’e tep da uardach dré a segal, dumega e furmentù,
ch’i destènd sü pelórsc´an da li córc´ u an di camarù.
Par prima i la bat cun al flèl e sü li bachi cun al marèl;
i pasa al grà an dal mulinèl par liberal da la scaia,
i mèt tüt n dal sach da purtà ai mulì ca-e cinch:
da la ganda, di curansi, di trüch, di plaz e dal canì.

Ina part da la dumega i la tósta an cà,
cun al tustì ch’i gira a belàs, a belàs
a la fiama dal figulà;
masnàt i grà par bé, i la üsa da fa cafè;
l’ótra, depilada al mulì,
d’anveran cun la roba da purscèl,
i fa grand brónz da minèstra ca l’e ina buntà
a’ se par ot dì i continua a fala sculdà.

Gh’e a’ al risif di magènch da taià a pürif,
ch’i mèt di t n da li masù
da li fopi, da la corna, da li brati e di lauatzì.
Cun quèl, almenu par al bes-ciam,
al maià l’e garantit par tüt l’an.

Setèmbar l’e a’ al tep da uendèmia.
La nosa l’e miga quèla d’üga dal pià,
ma da patati che par al “pór diau” l’e uì e pà.
Difati quand ch’al gh’e da quili,
a’ sènsa an franch an cà,
as tira, almenu par an pó, istès a campà.

La get la ringrazia al ciel e i póor morc´,
par quèla grazia ca la par regalada,
a’ se an realtà l’e stacia bé suada;
scirnidi i-à pórta an da l’ambólt
e par tüta l’anveran i-à da dürà,
par la famiglia, par al purscèl
e a’ restan, par la primavera, da summnà.

Gh’e a’ li uersi e li raui da ramà scià;
tüt al uegnarà bù an da l’anueran.
D’estat chi ca uà a fa la giurnada,
e pu gh’e i órc´ ca ida,
ma d’anueran l’e magra la sunada.

Da ültim gh’e a’ i tersöi da segà;
an erba ólta póch pü d’ina spana,
ma niènt da quèl che la tera la dà n’e trasà.
Al ué duprat a’ quèl
Da mèta n da la culóbia al purscèl.

©Luisa Moraschinelli (in dialetto d’Aprica)
(da “uitad’abriga cüntada an dal so dialèt”)
Luisa non  è collegato   Rispondi Citando