|
Utente
Data Registrazione: 27-02-05
Messaggi: 288
|
Memoria storica abriga 40
Marzo
Dall’alto di questo marzo 2006 in cui viviamo, tuffandoci nell’Aprica degli anni quaranta. Rivediamo il paese diviso in due aspetti: la parte esposta al sole <da sulìf> con il suo colore naturale che in dialetto si usa dire <teré > (ossia privo di neve), mentre la parte opposta, <da pürif> ancora coperta dal manto nevoso.
C’è nell’aria un grande risveglio; che sfocerà nel tradizionale “sunà da mars” (oggi già felicemente celebrato). Finalmente la gente è uscita dalle stalle, si gode il primo sole e nelle ore fredde si riunisce attorno al focolare.
Mars
Dal mes da mars,
propi da tüt as pö speciàs;
tiepidi giurnadi da bèl sól,
d’ótri da uét e da breuér,
ma al pö a’ capità ina dumà,
da truàs uinti ghei da néf fo da cà.
Li stali li sa s’e urmai s-vüdadi,
al fè al sa s’e finit an da li masù,
e a’ sa gh’e da fas strada an da la néf,
n’e purtà al bes-ciam an di magénch, i pü uisì:
li Bóni, li Brati, li Ciuderi e i Lauàtzì.
Al sól, a’ se amò puchì,
l’e asé par sculdà granc´ e piscinì,
s’al piöf, al fioca u al ué a tumpestà,
as-s’ancauala atóran a la fiama dal figulà.
L’e riuat al tep a’ par i om da uias là;
finalmènt l’e finit a’ par lór al fursàt pusà.
Quand as pensa che an tüt l’anueran,
i ünich franch ch’e riuat scià,
l’e quii da li matèli ià a ser-uì a Com e a Milà.
Rursàch an spala e cintilena an-mà,
uers Stazóna, Venina, Frael i fa dal grand caminà,
fin a quando i cumencia la diga an da la Ual;
ilóra i gh’à almenu la pusibilità
da uignì, tüti li seri, an da li söi cà.
Fac´ teré al Sant e an da li Ualmani,
i tzetasc´ , dopu la scöla e li fómni ca pö,
i sa uia fó cun campac´e gerlu an spala.
A la sera tra cantà, sgiughetà e laurà,
sü dai Zapei, da patüsc´e lègna,
i.n-à pórta pür a ca’.
I nos uèc´i m’à sèmpar ´nsegnat
Che la lègna sèca as pö ramala da part tüt;
l’e li pianti an pé da rispetà,
quili ià da tucali nigü, sènsa permès,
gne sül priuat, gne sü quèl dal Cumü.
Ma an bèl dì al Preuat al sa mèt a predicà
che epà l’andà par lègna, l’e rubà;
tüc´i rèsta gliò cuma interdèc´,
ma sènsa capì e men che menu dach a mét
i cuntinuarà a ramala an ghe ch’al ga-né,
da Somm al Rocul, al Beluedé.
Sa s’ascólta tütt,
pecat da scià, pecat da là,
gh’e ch’al pór diau, dal frèc´ l’ares da gelà,
se sü sta tera, creada par tüc´,
al gh’à miga büt la furtüna d’an nónu u d’an popà,
ch’al gh’abi lagat an toch da bósch an eredità
©Luisa Moraschinelli
(in dialetto d’Aprica)
(Traduzione in „uita d’Abriga cüntada an dal so dialèt“)
|