|
Utente
Data Registrazione: 27-02-05
Messaggi: 288
|
Memoria storica abriga 40
Maggio (premessa)
Mettendo da parte, per pochi momenti gli inevitabili affanni che ognuno ci troviamo sulla strada della nostra vita che e tentando di far riemergere del nostro paese, Aprica anni quaranta, la prima immagine, che poi è quella che fortunatamente ripete in un processo di continua rinascita; della natura che rinverdisce, che rifiorisce, con il sole che sta a lungo sul nostro orizzonte e che ci regala un clima mite. Ma c’è un'altra immagine, quella della terra che l’uomo è indaffarato a coltivare, a zappare, a seminare per produrre quel sostentamento che fornirà la maggior parte del sostentamento alle famiglie. Ma non solo l’uomo in quella realtà lo vediamo in movimento, ma anche le bestie, le mucche che finalmente vengono spostatele dalla stalla in paese ai maggenghi vicini. Ma la nostra gente trova pure il tempo di dedicare il pensiero alla Madonna il cui mese è a lei dedicato, con il Santo Rosario serale e i bambini con i fioretti e portando un fiore di campo alla Sua immagine. Ma l’immagine più reale l’avrà chi troverà oltre al tempo, il coraggio di rivivere le situazioni nel dialetto di quel tempo, come segue. Luisa.
MASC’
Gh’e miga paroli par descrif al mes da masc´!
aa partüt an ghe ch’as uarda, as rèsta ilò ´ncantac´;
l’e cuma an quadar da grand pitór,
sól che, an da la natüra, l’e uìf al so culór.
Sü i prac´, sia da sulìf che da pürìf,
grand peneladi al risalta sül uèrt:
rośa, gialli, azüri, bianchi e uiulèt,
cun sfümadüri a segónd da cuma al tira al uèt.
Al bes-ciam i là fa müdà,
an da la Ual: an Gambuer, Cabrinai, Prat e gió da là,
a fa` maià al fè, fa graśa e spazzà,
a` se, par li uachi an pericul al presènta:
pasà ià al uindül da la Balauerta.
Finalmènt a` la get la pö cüntà
sü uargót che i prac´ i furnis da mangià.
Par la minèstra: urtighi, linguèti s-ciupitì,
e cun la pulènta, i fa scià bièli da curtilì.
Nigü i pö stà cun li mà an mà,
fo da scöla, a`se apena fin al la quinta,
da rif u da raf a la guadagna n’e ´ndà;
gh’e la torba da Piangèmbru ca l’angagia i tzetasc´,
che par an uérs u l’ótar, i pö miga, da cà, luntanas.
I sa` ciama l’ün l`ötar,
e dopu ina caminada d’in óra,
alegar e cuntec´, par ott óri i laóra,
a`se tüt al dì cun pé e mà an dal paltà,
i gh`à da mira la pulènta e caran u pasta dal misdì,
e la buna paga, da purtà a ca`, ogni quindas dì.
<brigata conigli> i-à ciamaua quii dal Dos
la squadra da tzetascí che sera e dumà,
cun al panèt ligat gió al cö, i uedeua pasà.
Fórsi a`par quèl pit da ira ca li faua ciapà,
pasandu, se pür a tüti li óri,
sènsa pensà a chi ca durmia, a cantà.
Masc´ l’e al mes da la Madona.
ogni dì al gh`e al fiurèt da fa;
al l`à da`gió al preuat al Rusari, a la sera.
Tüc´an quèl tep i cura an geśa,
miga propi sól par al Rusari da dì sü,
ma a` par cantà, a piena ós, li pü bèli cansù.
I tzetasc´, a`se dal dì ´npegnac´ a laurà,
i trua pür al tep, a la sera, da sgiüghetà:
a li cichi e al mónd, i pü piscinì,
a bandiera, a curàs dré e a piacas, i pü grandei
gió an di andac´ u fò an di pianei,
sènsa al fastidi da quati i-à da fan da bèli,
par pudé ´ncuntras, matei e matèli.
©Luisa Moraschinelli (2007)(testo e traduzione in “uita d’abriga cüntada an dal so dialèt”)
|